Historia prawa jazdy w Polsce

W czasach zaborów Rzeczpospolita była uzależniona od prawodawstwa państw zaborczych. W tym okresie wprowadzono pierwsze znaki drogowe – 5 – w 1908 r.

Jesienią 1918 r., tuż po odzyskaniu niepodległości, wprowadzono pierwsze egzaminy na prawo jazdy. W egzaminacyjnych komisjach zasiadali między innymi członkowie automobilklubów, wojskowi i pasjonaci motoryzacji. Trzy lata później pojawił się pierwszy kodeks drogowy, przełomowy, ponieważ wprowadzał kategorie prawa jazdy. Najniższa uprawniała do prowadzenia motocykli, a najwyższa do kierowania autobusami i jazdy zawodowej. Ciekawostką jest wydzielenie osobnej kategorii uprawniającej do kierowania popularnym w tym okresie Fordem T, który był prosty w budowie i wyjątkowo łatwy w obsłudze.

Kodeks drogowy wprowadzał także podział na prawo jazdy amatorskie i zawodowe. Przepisy wymagały, aby kierowca miał ukończone 18 lat, a poza przepisami znał również budowę i zasadę działania pojazdu. Dokument wydawano początkowo na 3 lata. Nie wymagano go, kiedy maksymalna prędkość pojazdu wynosiła 10 km/h.

Stopniowy wzrost zainteresowania samochodami, przypadający na koniec zaborów i pierwsze lata niepodległości sprawił, że w 1921 r. powstała pierwsza Szkoła Kierowców Stowarzyszenia Młodzieży Chrześcijańskiej YMCA. Kurs okazał się bardzo trudny, z półtora tysiąca kandydatów ukończyło go 389, a egzamin zdało zaledwie 241. Trudności ze zdobyciem dokumentu zaprocentowały bezpieczeństwem na drogach: spośród świeżo upieczonych kierowców wypadek w ciągu kolejnego roku miało tylko dwóch.

Kurs  prowadzony przez Szkołę Kierowców obejmował naukę przepisów i znaków drogowych, naukę jazdy, a także obsługi, konserwacji i naprawy drobnych usterek. Z powodu awaryjności ówczesnych pojazdów był to ważny wymóg.

Z biegiem lat powstawało coraz więcej szkół nauki jazdy, w tym również pierwsze prowadzone przez oszustów. Dobre szkoły często zapewniały kandydatom upusty na zakup samochodu, co przyciągało do nich rzesze chętnych. Aby ułatwić im naukę do egzaminu opracowano broszurę zawierającą 792 pytania dotyczące budowy samochodu, jazdy i przepisów, oraz praktycze porady.

Dynamiczny rozwój polskiej motoryzacji, do którego bardzo przyczyniała się zakupiona w 1931 r. licencja na produkcje auta Polski Fiat 508, przerwana została przez wybuch drugiej wojny światowej.

O autorze: Aleksandra Paprocka